ENTrong bối cảnh thị trường lao động không ngừng biến động, việc xây dựng và duy trì quan hệ lao động hài hòa, bền vững giữa người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ) ngày càng trở nên quan trọng. Hai cơ chế quan trọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu này là Hội nghị NLĐ và Đối thoại định kỳ tại nơi làm việc.
Theo quy định của Bộ luật Lao động 2012, đối thoại định kỳ phải được tổ chức ít nhất 03 tháng một lần. Tuy nhiên, do giữa đối thoại định kỳ và Hội nghị NLĐ có chung một số nội dung nên khoản 2 Điều 8 Nghị định 149/2018/NĐ-CP cho phép trong trường hợp thời điểm tổ chức Hội nghị NLĐ trùng với thời điểm tổ chức Đối thoại định kỳ thì NSDLĐ không phải tổ chức đối thoại định kỳ.
Dẫu vậy, Bộ luật Lao động 2019 không cho phép Hội nghị NLĐ thay thế hoàn toàn Đối thoại định kỳ trong mọi trường hợp.
Mặc dù cả hai hình thức đều nhằm mục đích chia sẻ thông tin, tham khảo, thảo luận và trao đổi ý kiến giữa NSDLĐ và NLĐ hoặc tổ chức đại diện NLĐ về các vấn đề liên quan đến quyền, lợi ích và mối quan tâm của các bên tại nơi làm việc — qua đó tăng cường hiểu biết, hợp tác và hướng tới giải pháp hài hòa lợi ích giữa các bên — nhưng giữa chúng vẫn tồn tại những điểm khác biệt quan trọng.
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết:
So sánh Hội nghị NLĐ và Đối thoại định kỳ
| Tiêu chí | Hội nghị NLĐ | Đối thoại định kỳ |
| Cơ sở pháp lý | – Điều 47 Nghị định 145/2020/NĐ-CP – Mục 1.II Phần II Hướng dẫn số 11/HD-TLĐ năm 2024 |
– Điều 63 Bộ luật Lao động 2019 – Điều 37 Nghị định 145/2020/NĐ-CP – Mục 1.III Phần II Hướng dẫn số 11/HD-TLĐ năm 2024 |
| Điều kiện tổ chức | Áp dụng đối với NSDLĐ sử dụng từ 10 NLĐ trở lên | Khi bên NSDLĐ có sự tham gia của người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền và bên người lao động có sự tham gia của trên 70% tổng số thành viên đại diện |
| Miễn tổ chức | NSDLĐ sử dụng dưới 10 NLĐ thì không phải tổ chức Hội nghị NLĐ | Không có quy định về trường hợp miễn tổ chức |
| Thành phần tham gia | – Hội nghị toàn thể: NSDLĐ và toàn bộ NLĐ – Hội nghị đại biểu: NSDLĐ thống nhất với Ban chấp hành Công đoàn Cơ sở (BCHCĐCS) phân bổ số lượng, cơ cấu phù hợp, đồng đều cho các bộ phận. Căn cứ vào số lượng phân bổ, các Tổ công đoàn phối hợp với chuyên môn chọn cử đại diện NLĐ đơn vị mình tham dự Hội nghị NLĐ cấp doanh nghiệp và cấp trên. |
– NSDLĐ: ít nhất 03 người, bao gồm người đại diện theo pháp luật của NSDLĐ
– NLĐ: ít nhất từ 03–24 người đại diện, tùy thuộc vào số lượng NLĐ trong doanh nghiệp |
| Thời gian, địa điểm | Theo Quy chế Dân chủ | Do NLĐ và NSDLĐ sắp xếp phù hợp với điều kiện thực tế và theo Quy chế Dân chủ |
| Kết quả | – Nghị quyết Hội nghị NLĐ – Biên bản Hội nghị |
Biên bản đối thoại có chữ ký của người đại diện theo pháp luật của NSDLĐ hoặc người được ủy quyền và chữ ký của người đại diện từng tổ chức đại diện NLĐ (nếu có) và của người đại diện cho nhóm đại diện đối thoại của NLĐ (nếu có) |
| Thời hạn công khai kết quả | Theo Quy chế Dân chủ | Chậm nhất 03 ngày làm việc kể từ khi kết thúc |
| Chế tài vi phạm | Phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng đối với NSDLĐ là tổ chức và từ 05 đến 10 triệu đồng đối với NSDLĐ là cá nhân khi có hành vi không phối hợp tổ chức Hội nghị NLĐ hoặc không tổ chức Đối thoại định kỳ (Điều 6.1 và Điều 15.2 Nghị định 12/2022). | |
Kết luận
Từ những điểm khác biệt nêu trên, NSDLĐ cần phân biệt rõ hai cơ chế này để thực hiện đúng và đầy đủ nghĩa vụ pháp lý, đồng thời phát huy hiệu quả trong việc xây dựng quan hệ lao động ổn định, minh bạch và hợp tác.
Danh mục từ viết tắt
- Hội nghị NLĐ: Hội nghị người lao động
- Quy chế Dân chủ: Quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc
- Nghị định 149/2018/NĐ-CP: Nghị định 149/2018/NĐ-CP ngày 07 tháng 11 năm 2018 quy định chi tiết Khoản 3 Điều 63 của BLLĐ 2012 về thực hiện quy chế dân chủ tại nơi làm việc
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP: Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP: Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động việt nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng
- Hướng dẫn số 11/HD-TLĐ (2024): Hướng dẫn số 11/HD-TLĐ năm 2024 Công đoàn tham gia thực hiện dân chủ ở cơ sở của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam
